Türkiye Markalara Güvenmek İstiyor!

Araştırma, tüketicinin köklü marka algısının görsel unsurlardan çok nesiller boyu kanıtlanmış güven, kalite ve süreklilik üzerinden şekillendiğini ortaya koyarken; belirsizlik ve kriz dönemlerinde tüketicinin köklü ve güvenilir markalara yönelme eğiliminin belirgin biçimde arttığını da gösterdi.

Yüzyıllık Markalar Derneği ve FutureBright Group iş birliğiyle yürütülen “Türkiye’de Marka Mirası ve Köklü Markalar Algı Araştırması”, Sultanahmet’teki Four Seasons Hotel’de düzenlenen etkinlikte kamuoyuyla paylaşıldı. 25 Şubat-12 Mart 2026 tarihleri arasında, 18–60 yaş aralığında Türkiye genelinde 600 kişiyle gerçekleştirilen araştırma; kapsamı, metodolojisi ve ele aldığı başlık itibarıyla Türkiye’de bu alanda yapılan referans niteliği taşıyan ilk  çalışma olarak öne çıkıyor. Araştırma, bir markanın tüketici nezdinde “köklü” sayılabilmesi için hangi kriterlerle değerlendirildiğini ortaya koyarak, iş dünyası için uzun ömürlü marka inşasına dair stratejik bir çerçeve sunuyor.

Araştırma sonuçları, tüketicinin köklü marka algısının slogan ya da logodan çok, markanın nesiller boyunca sınanmış ve deneyimlenmiş olmasına dayandığını gösteriyor. Yerellik önemli bir ayrıştırıcı unsur olarak öne çıkarken; isim, mekân veya logo tek başına geleneksellik hissi yaratmak için yeterli bulunmuyor.

Tüketici, markanın geçmişini ve hikâyesini bilmek, anlamak ve buna ikna olmak istiyor. Katılımcıların büyük çoğunluğu, bir markanın “miras” niteliği kazanabilmesi için nesiller boyunca kullanılmış olması gerektiğini vurguluyor.

Öte yandan markalardan temel beklentiler değişmiyor: kalite, tutarlılık, itibar ve güven.

Türkiye’de bir ilk dünyada örneği yok

Yüzyıllık Markalar Derneği Başkanı Gürsel Arseven açılış konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Bu araştırma Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıyor. Benzer çalışmalar dünyada da oldukça sınırlı. Hızın her şeyi hızla tükettiği bir çağda, yüzyıllık markalar 19. yüzyıldan bu yana kadim değerlerini koruyarak varlıklarını sürdürüyor. Güvensizliğin arttığı dönemlerde toplumların köklü kurumlara yönelme eğilimi artar. Biz de yazılı kayıtlar ve araştırmalarla bu mirası daha geniş kitlelere ulaştırmayı hedefliyoruz.

Türkiye’de markaların ortalama ekonomik ömrü yaklaşık 34 yıl iken, bu süre İtalya’da 100 yıla yaklaşıyor. Bu nedenle FutureBright ile gerçekleştirdiğimiz bu çalışma son derece kıymetli. Amacımız; toplumsal dokuyu güçlendirmek, aidiyet duygusunu pekiştirmek ve sürdürülebilir bir marka mirası oluşturmak.”

“Amacımız miras markalarını akredite etmek ve girişimcilere ilham vermek”

Yüzyıllık Markalar Derneği Başkan Yardımcısı Asude Alkaylı ise araştırmanın amacını şu sözlerle ifade etti: “Bir ülkenin marka değeri, yalnızca ekonomik göstergelerle değil; kültürel birikimiyle de şekillenir. Yüzyıllık Markalar Derneği olarak, tarihi miras markalarını akredite eden, sahte tarihi marka algısı oluşturan kuruluşlardan ayrıştıran ve geleceğe taşımayı hedefleyen bir yapı olarak çalışıyoruz. Bu araştırmanın çıktıları yalnızca dernek projeleri için değil; girişimciler, marka yöneticileri ve tüm iş dünyası için geleceği inşa ederken yol gösterici bir referans niteliği taşıyor.”

Kuruluş marka olmak için tarih yetmez, kanıt gerekir

FutureBright Group kurucu ortağı Akan Abdula, bir markanın yalnızca kuruluş tarihine dayanarak köklü kabul edilemeyeceğini vurgulayarak şunları söyledi: “Bir markanın tüketiciyle kurduğu yaşanmışlık bağı ve bunu nasıl anlattığı belirleyicidir. Köklü markanın sırrı, güven verebilme kapasitesinde yatıyor.” Araştırmaya göre tüketicilerin %75’i, bir markanın mirasını kanıtlaması gerektiğini düşünüyor. Bu kanıtın en güçlü göstergesi ise süreklilik arz eden kalite, tutarlılık ve itibar.

Tüketici, her satın alımda aynı kaliteyi deneyimlemeyi, marka mirasının en somut göstergesi olarak kabul ediyor. Tüketicinin bir markayı “köklü” sayması için beklediği ortalama süre ise 54 yıl.

Koruyarak inovasyon mümkün

Araştırma ekibinde yer alan Prof.Dr.Elif Okan Yolbulan ise inovasyon konusuna dikkat çekti: “İnovasyon beklentisini doğru okumak gerekir. Bir markayı koruyarak da yeni değer alanları yaratmak mümkündür. Tüketicinin değişen ihtiyaçlarına ve yaşam tarzına uygun, köklülüğe duyulan güveni zedelemeyen; savrulmadan gerçekleştirilen yenilikler bu noktada önem taşımaktadır” dedi.

Mirasın Mekânı: Turing Yüzyıllık Markalar Müzesi

Etkinliğin ardından katılımcılar, Turing Yüzyıllık Markalar Müzesi’ni ziyaret etti. Yüzyıllık markaların hikâyeleri, objeleri, belgeleri ve görsel arşivleriyle yaşayan bir hafıza mekânı olan müze, ziyaretçilere marka mirasının somut izlerini sunuyor.

EDİTÖRE NOT

Araştırma Sonuçları Özet Notlar

·       Tüketicinin köklü marka algısı; görsel kimlik unsurlarından ziyade markanın zaman içindeki performansı ve sürekliliği üzerinden şekilleniyor.

·       Marka hikâyesi ve geçmişi, tüketici nezdinde ikna edici bir değer unsuru olarak öne çıkıyor.

·       “Miras marka” statüsü için temel kriter: nesiller boyu kullanım ve deneyimlenmişlik.

·       Tüketici beklentilerinde değişim yok: kalite, tutarlılık, itibar ve güven hâlâ belirleyici.

·       Güvenin azaldığı dönemlerde tüketici davranışı, köklü ve güvenilir markalara yönelme eğilimi gösteriyor.

·       Tüketicilerin %75’i, markaların köklülük iddiasını somut biçimde kanıtlamasını bekliyor.

·       Bu kanıtın en güçlü göstergesi: standartlaşmış kalite ve deneyim sürekliliği.

·       Bir markanın “köklü” olarak kabul edilmesi için gereken ortalama süre: 54 yıl.

·       Marka değeri yalnızca ekonomik performansla değil, kültürel birikim ve hafıza yönetimiyle de şekilleniyor.

·       “Miras marka” yaklaşımı, akreditasyon ve ayrıştırma ihtiyacını beraberinde getiriyor.

·       Kuruluş tarihi tek başına yeterli görülmüyor; tüketiciyle kurulan yaşanmışlık bağı ve anlatı yönetimi belirleyici faktörler arasında.

·       Köklü markaların rekabet avantajı, temelde güven üretme kapasitesine dayanıyor.

·       İnovasyon, köklülükle çelişmek zorunda değil; aksine marka mirasını koruyarak geliştirilen yenilikler daha sürdürülebilir kabul ediliyor.

Yüzyıllık Markalar Derneği hakkında

Yüzyıllık Markalar Derneği Türkiye’de yüz yılı aşan geçmişe sahip tarihi markaları akredite ederek ortak bir platformda buluşturan bir sivil toplum kuruluşudur. Bu kapsamda kamu kurumları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birlikleri geliştirir; araştırmalar, seminerler, sergiler, kitap ve arşiv projeleri gerçekleştirir. Derneğin Sultanahmet’te bulunan “Turing Yüzyıllık Markalar Müzesi“ tarihi markaların biriktirdikleri değerleri ve hikayelerini sunan bir müze olarak ziyaretçilerini ağırlamaktadır.

 FutureBrgifht hakkında

FutureBright Group bünyesinde yer alan FutureBright Research, araştırmada yaratıcılığı merkeze alan bir veri teknolojileri şirketi olarak 2010 yılında kuruldu. Dört farklı ülkede bölgesel ofisleri bulunan İstanbul merkezli şirket, şimdiye kadar 35’ten fazla ülkede, 800’den fazla marka için araştırma projeleri tasarlayıp yürüttü.