Sigara bilançosu ağır; Türkiye'de saatte 15 ölüm yaşanıyor

Türkiye'de tütün kullanımı nedeniyle yılda yaklaşık 125 bin kişi yaşamını kaybediyor. Sağlık Bakanlığından edinilen bilgilere göre bu sayı, yaklaşık her 4 dakikada bir kişinin sigara nedeniyle hayatını kaybetmesine karşılık geliyor. Ölümlerin 25 binini pasif içiciler oluşturuyor.

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) verileri de tütün kullanımının küresel boyutunu ortaya koyuyor. Dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla kişi tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirirken, bu ölümlerin 1,6 milyondan fazlası pasif içicilikle ilişkilendiriliyor.

Tütün 20'den fazla kanser türüyle ilişkilendiriliyor

Tütün kullanımı kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarının yanı sıra 20'den fazla kanser türü veya alt türü açısından risk faktörleri arasında gösteriliyor. DSÖ, tütünün vücuttaki neredeyse her organa zarar verebildiğini bildiriyor.

Sigara dumanındaki partiküller akciğerlere ulaştığında zararlı etkiler ortaya çıkıyor. Dumanda bulunan karbonmonoksit ise kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltıyor.

Türkiye'nin erkeklerde akciğer kanseri görülme sıklığı ve buna bağlı ölümlerde dünyada ilk sırada bulunduğu belirtiliyor.

Pasif içicilik de ciddi sağlık riskleri taşıyor. Yanan bir sigaranın çevreye yaydığı dumanda 50'si kanser yapıcı olmak üzere yaklaşık 4 bin kimyasal madde ve toksin bulunuyor.

Bir sigaranın yaklaşık 12 dakikada yandığı bildiriliyor. Sigara kullanan kişi bu sürenin yaklaşık 30 saniyesinde dumanı içine çekerken, sigara dumanının yaklaşık üçte ikisi havaya yayılıyor.

Veri       Miktar

Türkiye'de yıllık tütün kaynaklı ölüm       Yaklaşık 125 bin

Pasif içiciliğe bağlı ölüm                25 bin

Dünya genelinde yıllık ölüm        7 milyondan fazla

Dumandaki kimyasal madde ve toksin    Yaklaşık 4 bin

Çocuklar ve üreme sağlığı da etkileniyor

Sigara dumanına maruz kalan çocuklarda astım, bronşit, soğuk algınlığı ve orta kulak sorunları gibi rahatsızlıkların görülme riskinin daha yüksek olduğu bildiriliyor. Akciğer fonksiyonlarında azalma da olası etkiler arasında sıralanıyor.

Tütün kullanımının üreme sağlığı üzerinde de olumsuz etkileri bulunuyor. DSÖ'nün 8 Eylül tarihli bilgi özetinde, sigaranın kadınlarda kısırlıkla, erkeklerde ise sperm üzerindeki olumsuz etkilerle ilişkili olduğu aktarıldı.

Tütün kullanan kadınlarda kısırlık riskinin kullanmayan kadınlara göre yüzde 40 daha yüksek olduğu bildiriliyor. Geçmişte tütün kullanıp bırakan kadınlarda ise riskin kullanmayı sürdürenlere göre yüzde 25 daha düşük olabileceği belirtiliyor.

DSÖ'nün aktardığı 21 çalışmada sigara kullanımının yardımcı üreme yöntemlerinden alınan sonuçları da etkileyebildiği kaydediliyor. Başarılı sonuç ihtimalinin yaklaşık yarı yarıya azalabileceği bildiriliyor.

Nikotin bağımlılığı kısa sürede yoksunluk oluşturuyor

Nikotin, yüksek düzeyde bağımlılık yapıcı bir madde olarak tanımlanıyor. Özellikle beyin gelişimi devam eden çocuklar, ergenler ve genç yetişkinlerde zararlı etkiler görülebiliyor.

Yeşilay verilerine göre nikotin 90-120 dakika alınmadığında yoksunluk belirtileri başlayabiliyor. Kızgınlık, baş dönmesi, iştah artışı, uykusuzluk, tansiyon düşmesi ve yoğun nikotin isteği bu belirtiler arasında bulunuyor.

Tütün kullanımı beyin korteksindeki incelme ve beyin damarlarındaki olumsuz değişimlerle de ilişkilendiriliyor. Unutkanlık, öğrenme güçlüğü ve dikkat dağınıklığı görülebilecek sorunlar arasında gösteriliyor.

Elektronik sigaralar da risksiz kabul edilmiyor. DSÖ, elektronik sigara emisyonlarının nikotin ve çeşitli toksik maddeler içerebildiğini, bazı maddelerin kalp ve akciğer hastalıkları riskini artırabildiğini bildiriyor.

Sigarayı bırakınca iyileşme 20 dakikada başlıyor

Sigarayı bıraktıktan sonra vücutta meydana gelen değişiklikler kısa sürede başlayabiliyor. Son sigaradan 20 dakika sonra kalp atış hızı ve kan basıncının düştüğü, 12 saat sonra kandaki karbonmonoksit seviyesinin normale geldiği belirtiliyor.

İki hafta ile 3 ay arasında kan dolaşımı düzenleniyor ve akciğer fonksiyonlarında gelişme görülüyor. Bir ile 9 ay içinde öksürük ve nefes darlığında azalma yaşanabiliyor.

Bir yıl sonra koroner kalp hastalığı riski sigara kullananların yarısı seviyesine düşüyor. Sigarayı bıraktıktan 10 yıl sonra akciğer kanserinden ölüm riski de sigara kullananların yaklaşık yarısı düzeyine iniyor.

Sigarayı 30'lu yaşlarda bırakanlarda beklenen yaşam süresinin 10 yıl arttığı bildiriliyor. Bu artış 40'lı yaşlarda 9 yıl, 50'li yaşlarda 6 yıl ve 60'lı yaşlarda 3 yıl olarak aktarılıyor.

Türkiye'de sigarayı bırakmak isteyenlere Sağlık Bakanlığı öncülüğünde ücretsiz tedavi ve danışmanlık desteği veriliyor. ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı 7 gün 24 saat hizmet sunarken, vatandaşlar 182 üzerinden sigara bırakma polikliniklerinden randevu da alabiliyor.